Estonyalı doktorlar, bacağına yeterince kan gitmediği için ampütasyon riski taşıyan hastalarda yeni bir kök hücre tedavisi deniyor.
Bu yöntemde hastanın kendi yağ dokusu kullanılıyor. Amaç, tıkanan damarları açmak değil; vücudun tıkanan damarın yanına yeni kan damarları oluşturmasına yardımcı olmak.
Şimdiye kadar tedaviyi 13 hasta aldı. Bazı hastalarda büyük ampütasyon önlenirken, birçok hastanın ağrılarında belirgin azalma görüldü. Doktorlar, tedavinin umut verici olduğunu ancak henüz rutin bir tedavi haline gelmediğini söylüyor.
🧪Tedavi Nasıl Yapılıyor?
Araştırmacılar, hastanın kendi yağ dokusundan yararlanıyor.
⏳ Süreç
1. Hastadan küçük miktarda yağ dokusu alınıyor.
2. Yağ dokusu özel laboratuvara gönderiliyor.
3. Laboratuvarda hücreler yağ dokusundan ayrıştırılıyor.
4. Hücreler temizleniyor, çoğaltılıyor ve tedaviye uygun hale getiriliyor.
5. Hazırlanan hücreler tekrar hastaneye gönderiliyor.
6. Doktorlar bu hücreleri kan gitmeyen bölgeye enjekte ediyor.
7. Hücrelerin yeni kan damarlarının oluşmasına yardımcı olması bekleniyor.
💡 Bu Fikir Nasıl Ortaya Çıktı?
Aslında bilim insanları uzun zamandır yağ dokusunu araştırıyordu. Yaklaşık 25 yıl önce yapılan araştırmalar, yağ dokusunda kemik iliğine göre çok daha fazla kök hücre bulunduğunu gösterdi. Bunun üzerine Estonyalı araştırmacılar şu soruyu sordu:
“Vücudun kendi kendini onarma gücünü artırabilir miyiz?” Bunun için yıllarca laboratuvar çalışmaları yapıldı.
🐀 Hayvan Deneylerinde Neler Oldu?
İnsanlarda uygulanmadan önce tedavi sıçanlarda denendi. Araştırmacılar ilk başta bekledikleri sonuçları alamadı.
🔬 Deney süreci
* Önce sıçanlarda damar tıkanıklığı oluşturuldu.
* Kök hücre tedavisi uygulandı.
* Araştırmacılar en az iki hafta gözlem yapmak istedi.
* Ancak sıçanlar birkaç gün içinde beklenenden çok daha hızlı iyileşti.
* Bunun üzerine deney yöntemi yeniden düzenlendi.
* Aylar süren yeni çalışmalar sonunda daha uygun bir deney modeli geliştirildi.
❓Şu Anda Herkes Bu Tedaviyi Alabiliyor mu?
Hayır. Bu yöntem henüz normal hastanelerde uygulanan standart bir tedavi değil. Estonya İlaç Kurumu’nun verdiği özel izin kapsamında uygulanıyor.
Tedavi yalnızca;
* diğer tüm tedavi seçenekleri tükenen,
* bacağını kurtarma ihtimali bulunan hastalara uygulanıyor.
Aktif kanser veya ağır böbrek yetmezliği olan kişiler ise bu tedaviyi alamıyor.
🔮 Gelecekte Neler Olabilir?
Bilim insanları gelecekte insanların genç yaşta kendi yağ dokularından kök hücre aldırıp özel laboratuvarlarda saklayabileceğini düşünüyor.
Böylece yıllar sonra ihtiyaç duyulduğunda kişinin kendi genç hücreleri tedavide kullanılabilecek.
Araştırmacılar ayrıca aynı yöntemin ileride kalp krizi veya felç gibi damar hastalıklarında da işe yarayıp yaramayacağını araştırmayı planlıyor. Ancak bunun için daha çok klinik çalışma yapılması gerekiyor.
Kaynak: Estonya gazetesi Postimees (9 Haziran 2026) – Dr. Andrus Loog ve Dr. Ivar Järving ile yapılan röportaj.
Görsel Kaynağı: Yapay zekâ
Kavram Köşesi
Kök hücre: Vücuttaki farklı hücre türlerine dönüşebilen ve hasarlı dokuların onarılmasına yardımcı olabilen özel hücreler.
Ateroskleroz (damar kireçlenmesi): Atardamarların zamanla sertleşip daralması sonucu kan akışının azalması.
Ampütasyon: Tedavi edilemeyen bir kol veya bacağın cerrahi olarak kesilmesi.